EKELESIA WA NZAMBI LELU NTSHINYI ?

Michael Hardt

Muntu yonso wa munkatshi mua aba bakamana kudifila kudi Yesu Kilisto, udi ujinga buobumue ne bana ba Nzambi bakuabu. Kadi, patudi tutangila lelu, udi bena kilisto babungi bamuangalaka mu idi ibikidibua ne ekelesia ya bungi ne mu tusumbusumbu tuabungi tudi ne mena mashilashilangane (ba méthodiste, ba batiste ba pentekotiste cadeco...), tshia kuenza ntshinyi mu ngikadilu wa mushindu eu?

Bua kufila diandamuna ku lukonko elu, ludi babungi badiebeja kabidi lelu, bidi bitamba buimpe bua kuanji kukeba kumanya meshi a Nzambi ku tshidi tshitangila ekelesia anyi (disangisha [1]: mu tshibikidilu tshikuabu). Wakatufundila meshi andi aa mu mukanda wandi (Bible). Muomu emu, udi utulesha diambedi tshidi Ekelesia wa Nzambi, ne utulesha bua kulonda, mushindu kayi udi bena kuitabusha mua kudisangisha.

Kupitshila ku Makonka, ne mandamuna adi ne mei matshintshikila, ndi musue, kulesha tshidi dî dia Nzambi dituambila pa bualu bua Ekelesia. Ndi mutuishibue mu mutshima wanyi ne, tshikoso etshi tshia mei tshidi tshitupangisha bua kubuela mu ndondo ne kabujima ka diunvuija dia tshiena bualu tshionso; kadi misangu mikuabu tshikoso tshia mandamuna aa, netshipeshe mubadi yonso dijinga dinene ne kutabulusha meshi andi bua kubuela padiye musue, mu ndondo wa tshiena bualu ne tshiena bualu tshionso.

Muaku eu « ekelesia » udi unvuisha tshinyi?

Mu buena gelika muaku « ekklesia » udi mukudimuna bu ekelesia anyi disangisha, anyi nsangilu, udi unvuisha « bapatula (ku dibikila) mu… ». Ekelesia wa Nzambi kena ne kipatshila pa buloba nansha. Udi ne dibikila dia mu diulu, mupatudibue mu ba pa buloba bua kuikala wa Kilisto.

Kilisto nkayende nkayende wakamba ne :

« pa dibue'edi nengibake Ekelesia wanyi »

(Matayo 16: 18).

Ekelesia idi bungi munyi?

Dî dia Nzambi didi dimanye anu Ekelesia umue. Ekelesia eu umuepele udi usangisha anu bena kilisto balelela ba buloba bujima anyi bena kuitabusha buonso, bakitabusha pakunvuabu lumu luimpe lua lupandu luabu (Efeso 1: 13).

Bakasangishibua buonso buabu ku bukole bua Nyuma muimpe bua kuikalabo mubidi umue, kabiyi bua balue tshitupa tshia bulongodi kampanda nansha (ba pentekotiste ba batiste…)

Mukanda wa Nzambi udi wamba ne: “Bualu bua mu Nyuma umue buonso buetu tuakabatijibua mu mubidi umue, ne tudi bena yuda, nansha bena gelika, nansha bapika, nansha badishikamine; ne bakatunuishibua Nyuma umue 1 Kolinto 12: 13) .

Mutu anyi (Nfumu) wa mubidi eu udi Kilisto. Nunku buonso badi ku ekelesia bu mubidi, badi batuangasha nandi, kakuyi ditapuluka nansha dimue dikese.

Ekelesia udi mubange tshikondo kayi ?

Ekelesia udi mubange tshikondo tshia Pentekoste, matuku 50 kunyima kua dibika dia Mukelenge. Dib'adi, Nyuma muimpe wa Nzambi wakapueka pa buloba bu mudi mukanda wa Bienzedi bia bapostolo shap. 2 utulesha.

•  Kadi mbua tshinyi kakadiku kumpala? Ekelesia kakadi mua kubanga lukasa kumpala, bualu bua biakadi bikengela bua Kilisto afue diambedi, abike ne atumbishibua, kumpala kua Nyuma Muimpe kayi muanze kupueka pa buloba. Mu Yone tudi tubala mei aa “Wakadi wamba nunku bua Nyuma wangatabo kudi bakumuitabusha; Nyuma kakadi muanze kulua, bua Yesu kakanza kutumbishibua” (Yone 7. 39). Pakakula Mukelenge Yesu bua ekelesia mu Matayo 16, ekelesia kakanza kuikala muledibue nansha. Wakadi ne bua kuikala diambedi mufukibue : “Pa dibue edi (dibue dinene anyi LUBUEBUE), nengibake [2]ekelesia wanyi” (nv. 18),

•  mbua tshinyi kakadi mua kuledibua kunyima? Bantu babungi bakela meshi mushindu eu ne, Ekelesia wakabanga kunyima kua matuku abungi mamane kupita, bamba ne, bualu bua mu nzubu wa kulu mu Yelushalema mu dituku dia pentekoste, muakadi musanganyibua anu bena Yuda, ne bena kuitabusha ba mu ba bisamba bia bende bakalua kukumbashibua kudibu kunyima (Bienz. 10 ne 11).

Kadi, Ekelesia wakabanga bulelela dituku adi dia Pentekoste mu Bienzedi 2, bualu bua tudi tubala kundekelu kua shapita ne “ ku dituku ku dituku, Mukelenge wakadi usangishasha kudibo ( bena ekelesia), bakuabo bakadi basungidibua” Mu mifundu mikuabu ya Bible (bu mu Bible wa tshiluba) nv. 47 kena ne muaku eu Ekelesia nansha. Kadi kupanga kuikala kua muaku eu mu minga Bible, kakuena kumusha lunvu nansha, bualu bua kule kuaka kabidi, mu (Bienz. 5: 11), tudi tusangana muaku eu ekelezia muakudibue kabidi. Ne bualu bukuabu, Mukelenge nkayende, matuku makese kumpala kua kubandishibua kuandi kua mu diulu, wakamana kuakula bua dibatiza dia mu Nyuma Muimpe, mbuena, kuamba ne kuibaka kua Ekelesia, nekuikaleku mu “matuku makese” (Bienz. 1. 5). Ne bualu buakenzeka mushindu eu. Bua kushikisha, tudi tujadika ne anu pa diba adi ekelesia wakaledibua ne wakabanga kuikalaku.

 

Dipungila dikulukulu didi diakula bua “Ekelesia” anyi?

Nansha kakese. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne, mbualu busokoka bua Kilisto ne Ekelesia kabuakadi “ bumanyishibua” mu bikondo bikuabo (Efeso 3: 5).

Mupostolo Paulo ke wakapeshibua mudimu wa kubumanyisha. Udi wamba bua bualu buandi nkayandi ne: “kundi meme, udi mutambe bansanto buonso kupuekela, bakampa ngasa eu bua meme kuambila ba bisamba bia bende bua bubanshi bua Kilisto budibo kabai bamanye mua kuidikisha, ne bua kumuenesha ku mesu kua bantu buonso dilonga dia bualu buakadi busokoka” (Efeso 3: 8, 9). Dipungila dikulukulu didi diakula bualu bua Ekelesia anu mu mindidimbi (bu tshileshelu Eva [3], Lebeka [4]). Kadi – kakuyi dibuluibua dia dipungila dipia dipia nansha, muntu nansha umue kakadi mua kumanya mu mindidimbi ei bulelela bua Ekelesia.

 

Badi benza Ekelesia mbanganyi? Anyi: mushindu kayi wakulua tshitupa tshia mubidi wa Kilisto?

Buonso badi bitabusha ku lumu luimpe lua ngasa, bua ditabusha edi bakamana kubueshibua mu mubidi umue wa Kilisto, bobo aba ke badi benza Ekelsia eu. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne: “nuenu kabidi panuakamana kunvua dî dia bushua kudiye, panuakamuitabusha kabidi, nuakangata tshimanyishilu tshia Nyuma muimpe mulayibue” (Efeso 1: 13).

“Bualu bua mubidi umue ne udi ne bitupa bia bungi, ne bitupa bionso bia mu mubidi bidi bia bungi kadi bidi mu mubidi umue  ; nunku mudi Kilisto kabidi. Bualu bua mu Nyuma umue buonso buetu tuakabatijibua mu mubidi umue, ne tudi bena yuda ne tudi bena gelika anyi bapika anyi badishikamine ; bakatunuisha Nyuma umue ” (1 Kol. 12: 12, 13).

Nunku, badi benza ekelesia, anu aba bakamana kukudimuna mitshima yabu kudi Mukelenge Yesu Kilisto – nansha bikalabu ba munkatshi mua bena Yuda anyi mua ba bisamba bia bende. Bua bualu ebu, muntu udi witabusha lumu luimpe, udi tshitupa tshia “Ekelesia wa Nzambi udi ne muoyo”, tshia Elelesia umue udi mumanyike mu dipungila dipia dipia. Muntu kena ulua nunku bualu bua udi “mudisangisha” ku tshisumbu anyi ku bulongolodi kampanda anyi ekelesia kampanda nansha. Muena kuitabusha mulelela udi, ne ushala tshitupa tshia mubidi wa Kilisto.

 

Buatshinyi dipungila dipia dipia didi diangata mindidimbi bua kunvuija Ekelesia?

Mushindu kayi wa kunvuisha mutua (pygmée) wa mu ditu dinene tshidi ndeke (avion), padiye kayi muanze kumumanya?

Anu bangate mundidimbi wa tshintu tshidiye mumanye bimpe, nunku tudi mua kumunvuisha tshidi ndeke. Bua kumunvuija ndeke Netuambe misangu mikuabu ne, ndeke udi ufuanangana ne Nyunyi munene, kadi yeye udi mu tshiamua ne kena mua kuikila pa mitshi nansha, udi unua anu Essence pa muaba wa mai,…Ebi bidi mua kupesha mutua eu lungenyi nasha lukese, pa ngikadilu wa ndeke.

Mushindu umue kabidi udi Nzambi wangata mindidimi itudi bamanye bimpe (tshileshelu: wa mubidi, wa mukashi, wa nzubu) bua kutunvuisha tshidi Ekelesia muikale).

 

Tshidibu basue kuamba ku…

Ekelesia udi mubidi wa kilisto ntshinyi?

Padi Nzambi ulesha Ekelesia bu mubidi, bidi bisua kunvuisha :

•  ne : tudi bashilangane bu mudi bitupa bia mubidi kabidi bishilangane, ne tudi ne mudimu mushilangane. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « kadi katataka, Nzambi wakalongolola bitupa mu mubidi, tshitupa ne tshitupa, bu muakasuaye. Bu bitupa ebi bionso bikale anu bu tshitupa tshimue, mubidi wakadi mua kuikala kudi kunyi ? Kadi katataka bidi bia bungi, kadi mubidi udi umue » (1 Kol. 12. 18-20).

•  Ne : kudi buobumue bulelela bu mudi kabidi bitupa bietu bionso po pamue bienza buobumue ; Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : «  Bualu bua bu mudi mubidi udi umue, ne udi ne bitupa bia bungi, ne bitupa bionso bia mubidi bidi biabungi kadi bidi bienza mubidi umue, nunku mudi Kilisto » (1 Kol. 12 ; 12).

•  Ne : bualu butambe bunene, Kilisto udi Mutu anyi Nfumu wa Ekelesia, Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « … udi mutu Kilisto mene » (Efeso 4 : 15).

…Ekelesia bu Nzubu wa Nzambi ?

Mu nzubu, bintu bionso bidi bilongolola bilondeshele dijinga dia nfumu wa nzubu. Mushindu umue kabidi ne nzubu wa Nzambi:

•  bulongolodi bilondeshele Nzambi budi ne bua kunemekibua. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « bua wewe umanye bu mudibu ne bua kuenza mu nzu wa Nzambi udi Ekelesia wa Nzambi udi ne muoyo » (1 Tim. 3. 15).

•  butumbi bua muena nzubu budimu ne udi unemekibua. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « Yehowa, ndi nnanga muaba udi mushikame, mu nzubu muebe, ne muaba udi butumbi buebe bushikame (Mis. 26 : 8).

•  Bionso bidi ne bua kuikala bia tshijila. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : «  malu a tshijila adi makanangane ne nzubu webe, Yehowa tô ne tshindelele » (Mis. 93. 5).

•  Mifundu yonso ya mu Misambu idi mitedibue apa, idi yakula bua ntepelo wa Nzambi mu dipungila dikulukulu. Kadi idi itulesha ne kanemu, butumbi ne tshijila bidi bikumbanyina nzubu wa Nzambi. Ekelesia Lelu ke udi nzubu wa Nzambi muaba udiye mushikame. 

Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « Nunku kanuena bantu ba bende ne benyi kabidi, kadi nudi bena kuabo ne bansanto ne ba mu tshiota tshia Nzambi. Tudi tuibakibua pa mutu pa bapostolo ne baprofete bu bishimikidi bia nzubu ; Kilisto yeye nkayandi udi dibue dinene dia ku ditumba dia nzubu ; bitupa bionso bia nzubu bilungakasha bimpe bidi bidiundadiunda tô ne paluabi ntempelo wa tshijila mu Mukelenge; munudi bibakibue popamue kabidi munda muandi, bua kuikala nzubu wa Nzambi mu Nyuma » (Efeso 2. 19-22).

…Ekelesia bu Mukashi wa Kilisto ?

Tshinfuanyi etshi tshia mukashi tshidi tshiakula bua dinanga ne malanda mashemakane ne adi kâyi mua kukoseka (Genese 2: 24).

Tshidi kabidi tshilesha ne, kudi malanda a dinanga pankatshi pa Kilisto ne Ekelesia. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne: “ Balume, suai bakashi benu bu muakasua Kilisto ekelesia kabidi, wakadifila bua bualu buandi, bua yeye amujidile, mumane kumulengesha ne kuvua kua mai ne dî diandi; bua yeye aditekeleye ekelesia kumpala kuandi bu wa butumbi ne kai ne ditoba ne mufudi anyi tshintu tshikuabo tshia nunku; kadi bua ikale wa tshijila ne kai mupishibue” (Efeso 5. 25-27).

Dinanga dia ekelesia kadiena ne bua kuikala diabanya, didi ne bua kuikala dilongoluela Kilisto nkayende. Mu muanda eu, ke udi Paulo wambila bena kuitabusha ba mu Kolinto ne : “ bualu bua nakanubangisha kudi mulume umue, bua meme mmanye bua kunufila bu mukashi utshidi kamama kudi Kilisto (2 Kol. 11: 2).

Ne mukashi udi ne dijinga diende dimue dinene : dia mulume wende kulua ! « Amen ; luaku, Mukelenge Yesu ! » (Buak. 22 : 20).

Mu mishindu kai mutudi mua kutangila Ekelesia ?

Tshimuenenu tshia buloba bujima

Mu tshimuenenu etshi, ekelesia wa Nzambi udi usangisha bapikudibue buonso ba bulaba bujima kubanga ku tshikondo tshiakapueka Nyuma Muimpe dituku dia pentekoste, tô ne ku diambuibua dia ekelesia mu diulu. tshimuenenu etshi, ke tshidi Paulo umumona padiye wakula bua bualu buandi mu mukanda wandi kudi bena Efeso : « Kilisto wakasua ekelesia wakadifila bua bualu buandi » (Efeso 5 : 25).

« Tudi tuibakibua pa mutu pa bapostolo ne baprofete bu bishimikidi bia nzubu ; Kilisto yeye nkayandi udi dibue dinene dia ku ditumba dia nzubu ; bitupa bionso bia nzubu bilungakasha bimpe bidi bidiundadiunda tô ne paluabi ntempelo wa tshijila mu Mukelenge » (Efeso 2. 20, 21). 

« Bua yeye aditekeleye (ekelesia) kumpala kuandi bu wa butumbi ne kai ne ditoba ne mufudi anyi tshintu tshikuabo tshia nunku » (Efeso 5.27).

Mu mifundu mikuabu ya mu Mukanda wa Nzambi, ngikadilu wa ekelesia wa buloba bujima udi muakula anu bua bena kuitabusha badi bikale ne muoyo mu tshikondo kampanda tshia pa buloba.

Ke tshimuenenu tshidiku bua ekelesia, padibu batuleshaye muikale bu nzubu wa Nzambi udiye mushikame pa buloba. Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « munudi bibakibue popamue kabidi munda muandi, bua kuikala nzubu wa Nzambi mu Nyuma » (Efeso 2. 22).

Pa kutshibula kua diampa, tudi tumanyisha buobumue bua Ekelesia wa Nzambi, bualu bua diampa didi dilesha nsangilu wa bena kuitabusha buonso badi ne muoyo pa buloba bujima pa diba adi, Mukanda wa Nzambi udi wamba ne : « Bualu bua tuetu badi babungi tudi mutanda umue, mubidi umue  » (1 Kol. 10. 17).

Ngikadilu wa kaba kamue

Mu ngikadilu wa kaba kamue, ekelesia wa Nzambi udi usangisha bena kuitabusha badi basanganyibua mu muaba umue kampanda mumanya. Udi tshimuenenu tshia ekelesia wa Nzambi mujima (ngikadilu wa buloba bujima). Mu ngikadilu eu ke udi mupostolo wakula bua bualu buandi mu mukanda wende kudi bena Kolinto.

Mu nvesa ya kumudilu ya 1 Kolinto wa kumudilu, tudi tumona bualu ebu: « kudi bena ekelesia ba Nzambi badi mu Kolinto…ne kudi buonso badi babikila dina dia Mukelenge Yesu Kilisto, ne Mukelenge wabu ne wetu kabidi » (1 Kolinto 1 : 2).

Kuaka kule kakese, udi wambila bena kuitabusha ba mu Kolinto ne : « Kanuena bamanye ne nudi ntempelo wa Nzambi, ne Nyuma wa Nzambi udi wikala munda muenu » ne « nudi mubidi wa Kilisto » (1 Kol. 3 : 16 ; 12 : 27).

Tshidibu basue kuakula ntshinyi ku tshiambilu etshi : « Ekelesia wa Nzambi wa mu…(Kolinto)»?

Ekelesia mu muaba kampanda (tshileshelu mu Antiokia), udi usangisha bena kuitabusha buonso ba mu musoko au. Yeye eu wakadi tshitupa tshia ekelesia wa Nzambi, ne wakadi tshimuenenu tshiandi mu musoko au.

•  Bikondo bikuabu, mu tshikondo tshia dipungila dipiadipia, biakadi bipepele bua kumona ekelesia eu, bualu bua bena kuitabusha buonso bakadi badisangisha mu dilongesha dimue. Bikalabu bakadi babungi, kabai mua kukumbana mu nzubu umue, bakadi badisangisha mu nzubu mishilashilangane, kadi bakadi benza malu onso mu buobumue bua aba kudi bakuabu. Anu ba mu tshisumbu tshiabu nkayatshi ke bakadi bamanyike bu bena kilisto, bu mudi Mukanda wa Nzambi utapulula bakuabu wamba ne : kakuakadi muntu wa ku bakadi bashale (bakabadi kabayi bena kuitabusha), wakadi ne bukitu bua kudisangisha nabo (Bienz. 5. 13).

•  Lelu, malu adi makole ne mabondakane. Misangu yonso, disua dia Nzambi didi dishala muomumue, kadiyi mua kushintuluka. Nansha bikala bantu bakamana kudienzela ekelesia mishilashilangane, kudienzela kabidi mishindu ya nsagilu ya bungi ne mishindu kabidi ya bulungolodi ya bungi, …ne kupesha kua bamue ba tshitupa tshiabu mushinga munene bua kuikala ku mutu (Arbishop…), mishindu ei yonso (idi mitapuluke ne tshidi kuikala tshitupa tshia mubidi wa Kilisto).

Pa diba adi, muntu udi udikonka mushindu kai matuku aa, wa « kumona” anyi “kulesha” ekelesia wa Nzambi mu kaba kamue ? tudi tuandamuna ne : Anu mu kudisangisha bilondeshele mudi mifundu ya tshijila yamba, kudisangisha ne buonso badi ne dijinga edi dimue. Bidi bikengela kuikala bamanye ne, buonso badi badisangisha mu mushindu eu, bobo nkayabu mu muaba au nansha, ke badi benza ekelesia yonso wa buloba bujima nansha.

Kuikala « badisangishe mu dina dia Mukelenge » kudi kunvuisha tshinyi ?

Muena kilisto udi ujinga kuenza malu onso mu dina dia Mukelenge, kukumbasha kudia ne kunua: “malu onso anudi nuenza ne mu mei ne mu bienzedi, enzai onso mu dina dia Mukelenge Yesu” (Kol. 3. 17).

Kadi bituikala basue kudisangisha mu dina diandi, bidi bikengela bua Mukelenge ikale munkatshi mua kudisangisha kuetu. Yeye nkayende udi ujadika ne mei aa ne: “muaba udi babidi anyi basatu badisangisha mu dina dianyi, ndi munkatshi muabu” (Mat. 18. 20). Udi ne bua kuikala nkayende ne bulombodi, ne tuetu kumupesha ntema yonso. Tudi mua kuamba ne tudi badisangishe mu dina diandi, anu patudi tuitabusha bukokeshia buandi.

Matayo 18 : 20 udi ulesha ngikadilu minene ya nsangilu bu ekelesia.

•  «  Muaba udi  » muaba udi nzambi musungule (Dutel. 12) ;

•  «  babidi anyi basatu  » : nomba mukese udi Nzambi musungule bua bumanyishi bufidibue kudi Kilisto ;

•  «  ekelesia wanyi  » : Bukole bua Nzambi (Nyuma Muimpe) udi usangisha bena kuitabusha ;

•  «  badisangishe  » : buobumue bua Nzambi, bupatula kudi Nyuma Muimpe ;

•  «  mu dina dianyi  » : Dina dia bu Nzambi dia Yesu Kilisto didi disangisha;

•  “ ndi ” : Kuikala kua muntu mu buNzambi buandi - Kilisto

•  “ munkatshi muabu ” : Mukelenge Yesu udi nsangilu wa bana ba Nzambi

Mu tshikoso, tudi mua kuamba ne: tudi badisangisha bilondeshele Matayo 18. 20, bidi bikengela ne

•  Mukelenge ikale munkatshi mua disangisha

•  Mubidi wa Kilisto wikale bishimikidi, ne

•  Bukokeshi bua Mukelenge buikale bunemekibue mu ditapuluka ne malu mabi wonso

Disangisha dia “ekelesia” ntshinyi?

Badi babikila disangisha dia ekelesia, “padi ekelesia yonso mujima mudisangishe” (1 Kolinto 14: 23). Patudi tuamba ne “ekelesia yonso”, tudi tumona buonso badi basanganyibua muaba X (kampanda), badi mua kudisangisha ne badi ne dijinga edi.

Thiambilu tshia “kudisangisha mu ekelesia” (1Kolinto 11: 18) tshidi kunvuija ne mei onso a mu Matayo 18: 20) adi manemeka ne makumbasha.

Dipundila dipia dipia didi difila mishindu isatu ya kudisangisha kua mushindu eu :

bua kutshibula (diampa)

« dituku dia kumudilu dia lumingu, patuakadi badisangishe bua kutshibula » ( Bienz. 20 : 7).

Mu mukanda wende wa kumudilu, mupostolo udi ulongesha bena kolinto bua bidia bia Mukelenge. Kumpala udi upisha mushindu wakadibu badia buonso buabu : « nunku panuadisangisha, kanuena bamanye mua kudia bidia bia Mukelenge ; bualu bua panuadia, muntu ne muntu udi udianshila kudia bidia biandi kumpala kua bakuabo, ne mukuabo udi ne nzala ne mukuabu udi mukuatshike maluvu (1 Kolinto 11 : 20, 21).

Kunyima udi ufila dilongesha dia disua dia nzambi ku bualu bua kudisangisha bua kutshibula anyi bua kudia bidia bia Mukelenge : « Bualu bua ( meme), nakangata bualu ebu kudi Mukelenge bunakanupa ne, butuku buakamufilabo, Mukelenge Yesu wakamema bidia ; pakasakidilaye Nzambi, wakabitshibula, wakamba ne, etshi tshidi mubidi wanyi wakanupebua bua bualu buenu ; enzai nunku bua kunvuluka. Muomumue kabidi, pakashikishabo kudia, yeye wakamema lupanza, wamba ne, lupanza elu ludi dipungila dipia dipia dia mu mashi anyi ; misangu yonso inualunua, enzai nunku bua kunvuluka. Bua misangu yonso inuadia bidia ebi ne inuanua lupanza elu, nudi nuambila bantu bua lufu lua Mukelengetô ne palueye » (1 Kolinto 11. 23-26).

Mushindu eu ke udi Mukelenge ujinga bua dituku dionso dia kumudilu dia lumingu, bantu bandi batshibule diampa bu tshivulukidi tshiandi

bua kutendelela

Bua disangisha dia kutendelela, Mukelenge udi ufila mulayi wa pa buau ne : « bikala babidi benu basangisha dî diabu bua tshintu tshionso tshialombabu Tatu wanyi wa mu diulu neabenzele mualombabu. Ndi bianyi mu nkatshi mua bantu babidi anyi basatu badi badisangisha mu dina dianyi » (Matayo 18 : 19, 20).

Bena ekelesia wa mu Yelushalema badi tshileshelu tshinene pa bualu ebu, bu mutudi tubala ne: « nunku bakalama Petelo mu nzubu wa lukanu, kadi bena ekelesia bakamulombela Nzambi bikole. » Nzambi wakunvua kulomba kuabu, wakatuma muanjelo wandi bua kumupatula mu nzubu wa lukanu. Pakapatukaye, « wakaya mu nzubu wa Malia, mamu wa Yone, wakadi ne dina dikuabu ne Mâko, mu nzubu muakadi babungi badisangishe, bakadi batendelela Nzambi » (Bienzedi 12. 5, 12).

Bua kuyila dî

Bua bualu budi butangila kudisangisha bua kuyisha dî dia Nzambi, mupostolo udi utulongesha mu 1 Kolinto 14 ne, kipatshila ka kuyisha dî dia Nzambi, kadi ka kudiundisha ekelesia.

Bikondo bikuabu bena kilisto bakuabu bakadi bamanye mua kuakula mu miakulu mikuabu (netupinganune ku bualu ebu bua kuakula mu miakulu mikuabu kunyima). Pa kumona ne mu bikondo biabungi, bateleshi kabakadi bakumbane bua kunvua miakulu eyi, kayakadi ibambuluisha. Ke bua bualu ebu Paulo udi unvuija ne : ekelesia udi udiundishibua diambedi ku bualu bua dî dia Nzambi didi dilenga mitshima ne kondo ka mutshima ka badi badiunvua. Udi ubikila mudi mu eu kuambila kua bantu dî dia Nzambi (prophétie) ne udi unvuisha mushindu eu :

« kadi udi wambila bantu dî dia Nzambi udi wakula n'abo bua kubadiundisha, bua kubasamba ne bua kubakolesha mitshima. Muntu udi wambila bantu dî dia Nzambi mu muakulu udibu kabai bamanye, udi udidiundisha ; kadi muntu udi wambila bantu dî dia Nzambi, udi udiundisha ekelesia » (Kolinto 14. 3, 4).

« Nunku biadisangisha bena ekelesia buonso mu muaba umue, ne biakulabo buonso mu miaku mikuabu, ne biabuela badi kabai bena ditabusha, buobu kabena bamba ne, badi bapale anyi ? Kadi biamba buonso buabo dî dia Nzambi, ne biabuela muntu udi kai muena ditabusha anyi udi kayi mumanye miaku, yeye neabedibue kudi buonso buabu, udi ulumbuluishibua kudi buonso buabu » (1Kolinto 14. 23, 24).

Nganyi udi ulombola disangisha ?

Udi mudimu wa Mmpasata anyi Mukulu anyi ?

Padi bena kuitabusha buonso « badisangishe mu ekelesia mu dina dia Mukelenge » Kilisto udi ne tshia kuikala munkatshi muabu (Matayo. 18 : 20). Udi ulombola malu wonso.

Kadiena disangisha dilombola kudi muntu umue anyi babungi. Kilisto ke udi ne bukokeshi, ne Nyuma Muimpe udi wenzesha malu onso ne ulombola « bu muakasungulaye ». «Mishindu ya bipedi idiku ya bungi, kadi Nyuma udi anu umue. Mishindu ya midimu idiku kabidi, kadi Mukelengeudi anu muomumue. Mishindu ya bienzedi idiku, kadi Nzambi udi muomumue, udi wenzesha malu onso mu bantu buonso…Kadi Nyuma umue muomumue udi wenzesha malu aa onso, udi utapuluila muntu ne muntu tshipedi tshiandi bu mudiye musue ». (1 Kolinto 12 : 4-6, 11).

Nunku Muanetu yonso wa balume, wakadi mua kuikala pabuipi, mudilekelela bua kulombodibua kudi Nyuma. Udi mua kuenza nunku ku difila dia musambu, ku ditendelela ne dî dikole, anyi bua kuyisha bua kudiundisha. Ke bualu kai badi bakule mu Mukanda wa Nzambi ne : « Nunku ntshinyi bana betu ? Panuadisangisha, muntu ne muntu udi ne musambu, udi ne diyisha, udi ne bualu buakabuluibua kudiye, udi ne muaku udibu kabai bamanye, udi ne kujingulula kua muaku : malu onso enjibue anu bua kudiundisha » (1 Kolinto 14 : 26).

Kundekelu, bidi bimpe kutangila bualu ebu : « Bakashi benu bapuwa mu ekelesia ; bualu bua kabena bitabusha bua bakulemu » (1 Kolinto 14 : 34).  

Nganyi udi ne bua kuenza « mudimu wa dî dia Nzambi »

Ku « mudimu wa kuamba dî dia Nzambi » (Bienzedi 6. 4) Mukanda wa Nzambi udi utangila tshipedi tshia buambi ne buyishi bua dî dia Nzambi kudi bena kuitabusha. Mudimu eu udi wenshibua kudi badi bapete dipa anyi tshipedi etshi bua kûwenza.

« Mishindu ya bipedi idiku ya bungi…bua mukuabu udi upebua dî dia meshi kudi Nyuma, ne mukuabu, dî dia lungenyi kudi Nyuma muomumue…Ne Nzambi wakateka bakuabu mu ekelesia : bakumudilu bapostolo, bibidi baprofete, bisatu bayishi… » (1 Kol. 12 : 4, 8, 28).

Mu mukanda wa bena Efeso, bantu nkayabu badi bamonyibue bu bipedi. «  Yeye wakapa bakuabu bua kuikala bapostolo, bakuabu bua kuikala baprofete, bakuabo bua kuikala batangadiki, buakubu bammpasata ne bayishi » (Efeso 4. 11).

Lelu katuena kabidi ne bapostolo ne baprofete nansha. Anu bammpasata ne bayishi ke badi bakuatshisha bena kuitabusha ne dî dia Nzambi. Mudimu wabu eu udi ne mua kuikala ne ngikadilu wa mei a tshiprofete : mei a Nzambi adi ambibua mu tshikondo tshiadi mu muoyo ne kondo ka mutshima ka badi baûnvua.

Mukanda wa Nzambi kawena mumanye ekelesia ne tshipedi anyi mudimu umue nansha, buena kuambane muntu umue bu « mmpasata » nansha mu Antioka, muakadi bena kuitabusha ba bungi balume bakadi bayisha dî dia Nzambi: “ Munkatshi mua bena ekelesia ba mu Antioka muakadi baprofete ne bayishi, mena abo akadi Bânaba, ne Shimeona muidika ne, Nige, ne Lukio wa ku Kulene, ne Manaele …, ne Shaula » (Bienzedi 13 : 1).

Mudimu eu udi ne bua kuenshibua mu dinanga, ne mu ditshina dimpe dia buakane bua Nzambi.

Dishilangana kai didi pankatshi pa bipedi ne bujitu (charge) ?

Bipedi, bidi bukole kampanda bua mu nyuma, tshileshelu, bu tshiepedi tshia buambi ne tshia butangadiki. Bujit u, mbukokeshi kampanda bupesha kudi bena mudimu bakulu balami (diacres) anyi bakulu batangidi (anciens). Badi batamba kuakula buabu anu ku bungi.

•  Mapa adi bualu bua mubidi onso wa Kilisto.

«  Yeye wakapa bakuabu bua kuikala bapostolo, bakuabu bua kuikala baprofete, bakuabo bua kuikala batangadiki, bakuabu ba mmpasata ne bayishi ; bua kulengeshesha bansanto tshishiki, bua buobo benze mudimu wa kukuatshisha bakuabo bua kudiundishabo ekelesia udi mubidi wa Kilisto » (Efeso 4. 11, 12). Nunku Muambi, tshileshelu, udi mua kulongesha dî dia Nzambi mu bimenga bikuabu nansha matunga makuabu kai ne mikalu nansha.

•  Kadi bujitu (bukokeshi) budi bupeshibua anu bua mu muaba umue  : « mu musoko ne musoko…bakulu » (Tito 1 : 5) ne « ndi sengelela bakulu…nulame tshisumbu tshia mikoko ya Nzambi tshidi munkatshi muenu » (1Pet. 5 : 1, 2).

Kadi bua tshinyi lelu kabiena bimpe bua kuteka bakulu ?

Mu dipungila dipiadipia, bapostolo bakadibasungula anyi - basuguisha kudi batumibue babu ku dçi dia bukeshi bakulu. « Ne pakasunguisha [Paulo ne Bânaba] ekelesia ne ekelesia bakulu… » (Bienzedi 14. 23). Paulo udi ufundila mukuatshishanyi nende wa mudimu Tito ne : « Nakakushiya mu Kulete bua …wewe kusunguisha bakulu mu musoko ne musoko bu muna kakuambila » (Tito 1 : 5).

Lelu katuena tuikalanga ne bapostolo [5] kabidi nansha. Bua tshinyi ? Bualu bua, bua kuikala mupostolo biakadi bikengela kuikala mumone Mukelenge. Bualu ebu budi buleshibue mu Bienzedi 1. 21, pakasungulabo Matiasa bua kukumbasha mulongo wa bapostolo dikumi ne umue, pa muaba wa Yudasa wakamana kuangata difutu dia bubi buandi. Mu Bienzedi 9 : 3-6 ne mu Kolinto 15 : 8, tudi tumona ne bualu ebu bua kutangila Mukelenge Yesu, budi bukumbashibue kudi Paulo bua kuikalaye ne kubikidibua muposto.

Bua bualu ebu, kakutshiena kabidi nansha batumibue babu, badi mua kusunguisha kabidi bakulu lelu.

Kadi, kudi kabidi bantu lelu badi bikale ne ngikadilu anyi bakumbane kuikala bakulu (1 Timote 3 : 1-7). Badi bakumbaja malu aa badi kabidi mua kukumbasha mudimu eu wa bukulu lelu, nansha bikalabu kabayi basungudibue nunku kudi bukokeshi kampanda (1 Petelo. 5 : 2 ; Bienzedi 20. 28), kadi kudi Nyuma Muimpe.

Bipedi kai bitudi tusangana bifunda mu dipungila dipia dipia ?

Bipedi binene bitanu mu Efeso 4. bidi bifila kudi Kilisto :

•  Bapotolo. Bakadi bantu bakatangila Mukalenge, ne bakadi benza malu ne bukokeshi bua pa buabu bu batumibue kudi Mukelenge (Bienzedi 1. 22 ne 9. 4, 5).

•  Baprofete. Bakadi bantu bakadi bambila bantu dî dia Nzambi (ke tshidi tshiuvuisha «  prophétiser  » udi mu mukanda wa français). Kumpala kua dikumbana dia dipungila dipia dipia, baprofete bakadi ne mabuluibua. Mu mukanda wa Efeso tudi tubala ne : «… bua kabuluibua kudi bapostolo bandi ba tshijila ne kudi baprofete kudi Nyuma » (Efeso 3 : 5). Katataka udi Mukanda wa Nzambi onso mukumabane, kakutshiena kabidi mabuluibua makuabu nansha. Kutangila, nansha lelu kabidi, mudimu wa tshiprofete udiku : udi ne mudimu wa kuamba pa bualu kampada dî difuma kudi Nzambi, bua kudiundisha bena kuitabusha bakuabu. 1 kolinto 14 udi ubikidibua bu « mudimu wa tshiprofete » ( bilondeshele mukanda wa français). Dî dia mushindu eu didi diumukila anu mu mifundu ya tshijila ya mu Mukanda wa Nzambi, ne kabiena bu dibuluibua dipia dipia nansha. Tudi tusangana kabidi ne Kuakadi bakashi bakadi biabu bayisha bantu (prophetiser mu mukanda wa français) (Bienzedi 21 : 9) – bakadi bakumbasha mudimu eu munkatshi mua bakashi nabu, kadi ke mu ekelesia nansha (1 Kolinto 14. 34).

•  Batangadiki . Badi batuala lumu luimpe kudi badi bajimine mu mibi ne babalombola kudi Mukelenge ne mu ekelesia. Tudi ne tshileshelu tshimpe mu Filippo, mutangadiki (Bienzedi 21. 8) ne mudimu wandi mu Bienzedi 8.

•  Bammpasata . Badi bakuba bantu bu mudi mulami wa mikoko ulala tshitabela bua tshisumbu tshia mikoko yandi. Muaku mene Mpasata udi unvuisha mulami. Lelu bantu babungi ku dina edi dia « mmpasata » badi bafila diuvuisha dia mushindu mukuabu, ne « udi muntu wakuenzela bionso ». Kadi etshi ke mudimu wa « mpasata » bilondeshele lungenyi lua Mukanda wa Nzambi nansha.

•  Bambi, bu mulongeshi. Badi bakumbane bua kuamba dî dia Nzambi kudi bantu, mu mushindu wa ne mitshima ya bantu ikale milengibue ne itema bualu bua bushua – bua Mukelenge Yesu Kilisto. « Wakabangila ku Mose ne ku baprofete buonso, wakabjinguluila malu akafundabu mu Mukanda wa Nzambi onso bualu buandi. … Ne bakambilangana ne, mitshima yetu kayakadi itema munda muetu, anyi pakadiye utuambila malu mu nshila, pakadiye utujinguluila Mukanda wa Nzambi anyi ? » (Luka 24 : 27, 32).

Kumusha ebi, kudi kabidi bipedi bikuabu biabungi mu (1 Kolinto 12 ne mu Lomo 12). Tumanye ne kakuena mufundu wa ku mifundu eyi udi ukumbasha kutela bipedi bionso nansha.

Bipedi bia malu a kukema, diunvuija diabi didi tshinyi ?

mu matuku a ntuadijilu a tshikondo tshia buena kilisto

Mbuatshinyi Nzambi wakafila bipedi   ebi bia malu a kukema kumbangilu kua Ekelesia? Bikadi bua kutangadija nabi lumu luimpe anyi ? biakadi bua Kukemesha nabi bantu anyi ? Mbua kukepesha ntatu yakadi nayi bena kuitabusha anyi ? Nansha kakese : kakuena bualu nansha bumue bua ku malu aa budi kabingla ka Nzambi pa kufila bipedi ebi nansha.

Nzambi wakafila malu a kukema aa, bua kutuisha anyi kujadika ne, wakadi ubanga bualu bupia bupia. Tshikondo tshia mikeshi tshiakamana kupita. Nzambi wakibaka Ekelesia kupitshila ku Nyuma Muimpe. Ke bualu kayi mu dituku dia pentekoste, wakapesha bayidi bandi bukole bua kuakulabo mu miakulu ya ba bisamba bia bende, yakadi yunvuika kudi bena muakulu wabu bakadi mu muaba au. Muntu kayi wakadi mua kuela mpata ne, eu kawena mudimu wa Nzambi? « Nzambi wakadi umanyishanga n'abo ku bimanyinu, ku malu akukema, ku bienzedi bia bukole bua bungi ne ku bipedi bia Nyuma Muimpe biakababanyinaye, bu mudi disua diandi (Ebelu 2 : 4).

Bualu bukuabu buakumanya budi ne, miakulu yakapeshibua bu tshimanyishilu kudi bena Yuda. « Bakafunda ne nengakule ne bantu aba mu miaku ya bende ne ku mishiku ya bantu ba bende ; kadi Mukelenge udi wamba ne, bua malu aa mene, kabena bangunvuila » (1 Kolinto 14 : 21). Yakadi bimanyishilu kudi bantu badi kabayi bena kuitabusha (1 Kolinto 14 : 22). Misangu mikuabu diondapibua diakadiku – bu mutudi tubala mu Bienzedi 3, Petelo udi wondapa muntu mulela njeku, kipatshila kakena ka kujikilu dikenga dia muntu eu nansha, kadi bua kupesha bantu badi kabai bena kuitabusha tshimanyishilu. Mushidu eu, bena Yuda bakadi benzeshibue bua kujadika : « …buonso badi bashikame mu Yelushalema badi bamanye ne, bantu aba bakuenza tshimanyinu tshidi tshimanyibua ; katuena bamanye mua kutshivila » (Bienzedi 4. 16).

…matuku etu aa

Bipedi bia malu akukema ne bimanyinu, biakadi bua matuku a ku tshibangidilu (Ebelu 2 : 3, 4). Biakadi bimanyishilu bia patoke ne, Ekelesia wakadi mudimu wa Nzambi, tshibangidilu tshipia tshipia.

Mbulelela, Nzambi udi mua kuenza kabidi mu matuku etu aa malu a kukema, ne utshiena uenza. Kadi, bidi bishilangana ne mudimu wa tshipedi. Misangu mikuabu tudi tunvua bamba ne tshipedi tshia « kuakula mu miakulu ya bende » tshitshenaku : nuitabushe bua ngashi kukonka muntu nansha umue ne, kudi muntu lelu udi mua kuakula muakulu wa bisamba bia bende udiye kai mulonge anyi ? (bualu bua ke tshidi tshienzeke mu Bienzedi 2)

Muaba utu bantu « bakula mu ndimi », ndi ngela nkonko ei :

•  Bantu aba badi banemeka « mikeshi ya bualu ebu » idi mu 1Kolinto 14 anyi ?

•  Diakula dionso dia mu muakulu wa bende didi dikudimuna kudi udi biandi ne tshipedi tshia dikudimuna miaku (1 Kolinto 14 : 13, 27) anyi ?

•  « Miakulu ya bende » ei idi tshileshelu kudi badi kabayi bena kuitabusha (1 Kolinto 14 : 22) anyi ?

•  Bakashi badi biabu bapuwa mu ekelesia (1Kolinto 14 : 34) anyi ?

Bikala Nzambi upesha tshipedi (bilondeshele mudiye ufunda mu dipungila dipiadipia) tudi ne bualu bua kutshitabusha. Kadi tudilame ku didinga dia patupu – bipedi bia dishima, bidi kabiyi bikuata mudimu bilondeshele bulelela budi mu mukanda wa Nzambi, kadi bikale bileshibue ne binemekibue bu “bipedi”

Tshidi “dishimbuka dia Ekelesia” diunvuisha ntshinyi?

Dishimbuka didi anu diuvuisha ne, lelu malu adi mashilange ne akadi Nzambi mupangadike bualu bua Ekelesia: Meshi a Nzambi kaena mashintuluke, ne Ekelesia udi anu mubidi wa Kilisto (Efeso. 4: 4), Kadi muntu, bua kuteka mu tshienzedi wakanyangakasha, ne kunyankasha kabidi bikole tshimuenenu anyi bumanyishi bua Ekelesia umu'epele.

Bena kilisto badi bakosoloke mu tusumbu tuabungi. Babungi bakalua “bitupa” bia bulongolodi kampanda bua buena kilisto – pamutu pa kuenda anu bu tshitupa tshia mubidi wa Kilisto. Mu miaba ya bungi anyi mu bisumbu bia bungi bia buena kilisto, bulongolodi bua kuikala kumutu ne mpasata umue buakabueshibua. Ne kabidi, pa mutu pa ebu, bubi bua bungi mu mishindu yabu yonso, budi buikalemu:

•  Bubi bua ntendelelu, bu tshileshelu “tusumbu” (Gal. 5: 20);

•  Bubi bua dilongesha ku bualu bua Kilisto (bu muntu buandi, ngikadilu wandi wa kayi bubi, kuangata kuandi kua mubidi, buntu buandi, mudimu wandi wa bupikudi, lupandu, ne malu makuabu), kusangisha ne dibenga dia bidi dî dia Nzambi diakula.

Bubi bua mu nsobelu [6] budi butamba kulenguludibua mu bisumbu bia ntedelelu (1 Kol. 5; Tshiendenda, masandi, dipetangana dia mulume ne mukashi kumpala kua dibaka, …).

Tudi tudisangana mu bukelenge budi bulodangana ne budi kabuyi ne ndekelu. Kundekelu, miaba ya bungi ya buena kilisto, kayitshiena iteka mu tshienzedi mushinga wa ditapuluka ne bubi nansha.

Mushindu kai wa tuetu kulesha buobumue mu tshikondo etshi tshia dishimbuka ne tshia ditapuluka ?

Muntu wakamana kunyanga bionso anyi ? Eyo, kadi kabiena biunvuija kutudi ne, bidi bikole bua tuentu kukumbasha malu adi mafuda mu Mukanda wa Nzambi nansha.

Nansha bikala bantu benza bulongolodi bushilashilangane …, tudi anu mua kukumbasha tshidi Mukanda wa Nzambi wamba: Kudisangisha ku dina dia Mukelenge Yesu (Matayo 18: 20), tulesha ne tudi mubidi umue wa Kilisto (1 Kolinto 12: 13). Mushindu eu tudi mua kulesha kabidi buobumue bua bapikudibue batshiena bashanguluka mu mangumba bualu bua matapuluka adi koku. Malu aa makese, atshiena kabidi kuoku bu bumanyishi bua ekelesia wa Nzambi buloba.

Binuikala ne dijinga dia kukokela ku dî dia Nzambi ku bualu bua kudisangisha kua bena kuitabusha, bidi bimpe kulomba Mukelenge bua anulombole ne anuambuluisha. Neanuleshe nkayende bena kuitabusha bakuabu, badi basue kumumanya bu Mukelenge ne kumutumikila.

“Londa buakane, ditabusha, dinanga,ditalala popamue ne badi babikila dina dia Mukelenge ne mitshima mitoke” (1 Timote 2: 22). kudisangisha nabu, bua kukeba kukumbasha ne kuenza misangu yonso tshidi Mukanda wa Nzabi ulongesha.

Ebi kabiena biunvuija ne, tukebe kuenza kabidi ekelesia mukuabu mupia mupia nansha, bualu bua Nzambi wakamana kuenza Ekelesia wandi kukadi matuku a bungi, mbuena kuamba ne, kukadi lelu bidimu 2000 – ne yeye eu udi mukumbane, kena ne bualu ne mukuabu wa mushindu mukuabu nansha. Lelu, butudi ne bualu bua kumanya budi anu ne, yeye ke udi muibake ekelesia, tukebe bua kuenda bilondeshele ngikadilu wandi.

Nganyi udi mua kutshibula diampa (kudia diampa) ?

Muena kuitabusha yonso – udi mutapuluke ne malu mabi onso, udi muakutshibula anyi kudia diampa. Mbua tshinyi muena kuitabusha yonso? Bidi bipepele bua kuandamuna, bualu bua, muntu yonso ukadi mukudimune mutshima wandi ne ukadi tshitupa tshia mubidi wa Kilisto, udi ne disanka ne diakalengele ku kutshibula. « Bualu bua tuetu badi babungi, tudi mutanda wa bidia umue, tuetu babungi tudi mubidi umue, bualu bua buonso buetu tudi tudia ku mutanda umue (1Kolinto 10 : 17).

Kadi tudi mua kuenza tshinyi bikala malu mabi adi atupumbisha ? Bualu ebu budi mua kukumbana mushindu kai ? – Kudi malu asatu a kukumabasha :

•  Bubi bua mu nsobelu [7]: muntu wa mu Kolinto tshileshelu, wakadi ne bua « kumushashibua munkatshi muabu » bualu bua masandi (nv. 13), mbuena kuamba ne kakadi mua kuikala mu buobumue bua bena kilisto nansha (tutu tuamba ne udi mutekibue panshi mu dinyoka), anyi ku bidia bia Mukelenge.

•  Dilongesha dibi (mal doctinal) : bikala muntu ulua kunudi kayi ne dilongesha dia Kilisto, kanumuakididi mu nzubu yenu nansha, anyi kanumuedi muoyo (2 Yone 9-11), ne kabidi kenuena mua kudia nandi ku bidia bia Mukelenge. Dilongesha dibi, dî dia Nzambi didi dibikila ne « luevene » (Galatiya 5 : 9)- muntu udi ne dilongesha dia mushindu eu, kena ukumbana bua kudia nandi bidia bia Mukelenge nansha.

•  Kudikanda bua kudisangisha ku bubi : Muntu yonso udi wela mulongeshi mubi (wa dishima) muoyo, « udi wabanyangana nandi midimu yende mibi » (2 Yone 9-11). Bena kuitabusha buonso Bakadi babuela mu ntempelo ya mpingu mu Kolinto, nansha bikalabu kabakafila milambu kudi npingu eyi, bakadi babumbashibua mu buobumue (banange anyi kabanangi) ne tshioshelu tshia bademon pakadi milambu mishipela mpingu ifidibua. « bintu bidi ba bisamba bia bende bashipa bu mulambu, badi bashipela bademon popamue, kabena bashipele Nzambi nansha ; ntshiena musue bua nuikale ne buobumue ne bademon. Kanuena mua kunua ku lupanza lua Mukelenge ne lupanza lua bademon popamue ; kanuena mua kudisangisha ku mesa a mukelenge ne ku mesa a bademon (1 Kolinto 10 : 20, 21).

Kudia bidia bia Mukelenge kudi kukengela kuikala bamane kutapuluka ne bubi buonso : « nunku biumusha muntu malu mabi â munda muandi, neikale bu tshitekelu tshiteka bua buneme, tshia tshijila, tshikumbane mudimu wa Mukelenge, tshilongolola bua mudimu muimpe onso (2 Timote 2 : 21).

Dipetangana kayi didi munkatshi mua nsagilu (ekelesia) ya kaba kamue ?

Nsangilu udi usanganyibua mu musoko kampanda udi tshitupa tshia Ekelesia mujima wa Nzambi udi pa buloba, ne udi tshimuenenenu tshiende mu musoko udiye usanganyibua. « Bena ekelesia ba Nzambi badi mu Kolinto… ne kudi buonso badi babikila dina dia Mukelenge wetu Yesu mu muaba onso, Mukelenge wabu ne wetu kabidi (1 Kol. 1: 2).

Nsagilu yonso idi mu misoko mishilashilangane idi ne bua kuenza malu aba ne bakuabu mu dipetangana bu mudi bitupa bishilangane bia mubidi wa muntu bikuatshishangana mudimu, munkatshi muabu kamuyi lukuna, nansha matapuluka nansha.

Bualu bulelela budi ne, mubidi (ekelesia) udi mutuangaja ke kudi nsangilu ya bungi mishilangane nansha, kadi kudi bena kuitabuja balelela, muntu ne muntu pa nkayende – kadi misangu yonso bena kuitabusha ba nsangilu umue badi bitupa bia mubidi umue: « mubidi udi umue » (Efeso 4 : 4), Ne kudi mutu umue mu diulu, Kilisto nkayende. Udi musue kulombola bena kuitabusha ne nsangilu (ekelesia wa kaba kamue) bilondeshele meshi ende ne dipetangana aba ne bakuabu.

Ansangilu wa kaba kamue udi anu tshimuenenu tshia ekelesia umuepele wa Nzambi « tangila 1 Kolinto 10 : 17 ; 12 : 27).

Padi Ekelesia kapanda wa kaba kamue wangata dipangadika, tshileshelu witabusha muena kuitabusha mu buobumue nandi anyi uteka muntu mu dinyoka, dipangadika edi didi ditabushibua kudi ekelesia mikuabu ya miaba mikuabu.

Nansha mu diulu, dipangadika edi didi ditabushibua : « Tshionso tshinuasuika pa buloba, nebatshisuika mu diulu » (Matayo 18 : 18).

Paulo udi wamba misangu yabungi ne, malu akafundilaye bena ku Kolinto, bienshibue kudi bena kuitabsha buonso :

•  « bu mundi nyisha bantu kuonso mu ekelesia yonso » (1 Kolinto 4 : 17).

•  “Au mukeshi undi ngele mu ekelesia yonso” (1 Kolinto 7: 17).

•  “kadi bisua muntu kutandangana bua bualu ebu, katuena ne tshilele tshia nunku, ne ekelessia ya Nzambi kayena natshi kabidi” (1 Kolinto 11: 16).

Dinyoka dia Ekelesia ntshiyi?

Kipatshila konso ka dinyoka dia ekelesia nka:

•  Kupingasha (padi dishintuluka dia meshi ne dinyingalasha dia mutshima) dia muntu wakenza bualu budi mu njila wa Mukelenge.

•  kulama kua butumbi bua Nzambi mu ekelesia

•  kumanyisha ne, mu bualu buabua bubi ekelesia udi “mubinge mu bualu” (2 Kolinto 7: 11).

Dinyoka dionso, didi ne kuenshibua bilondeshele bualu budi muntu au mutulukile. Nunku mishindu ya dinyoka idiku ya bungi: yonso ke idi mua kuenjibua kudi ekelesia mujima nansha:

•  kupingasha muntu udi mutulukile kudi bualu bubi kudi Nzambi: “bana betu,bikala muntu mutulukile kudi bualu bubi, nuenu badi ne Nyuma, numupingashe kudi Nzambi ne mutshima wa kalolo” (Galatiya 6: 1).

•  kudimusha ne kudilamuna kudi bantu batshimbakane: “nudimushe badi batshimbakane” (1 Tesalonike 5: 14). “…nudilamune kudi muan'enu yonso wa mukilisto udi wenda utshimbakana… ne bikala muntu mukuabu kai utumikila dî dietu didi mu mukanda eu, numanye muntu au bua kanubuelakanyi nandi bua kufuishibuaye bundu ku mesu; ne kanumubadi bu muena lukuna, kadi numudimushe bu muan'eu wa mu kilisto (2 Tesalonike 3: 6, 14, 15).

•  kubela ku mesu kua buonso: “Bobo badi benza bualu bubi, ubabelu ku mesu kua bonso, bua bakuabu badi bashale, bikale ne ditshina” (1 Timote 5: 20, tangila kabidi Galatiya 2: 11-14).

•  kudimuka bua badi bavuisha matapuluka: “bana betu ndi nusengelela ne, dimukai bua badi bavuisha matapuluka, ne malenduishi munkatshi muenu, adi kâi bu diyisha dinuakayila; nubakome nyima” (Lomo 16: 17, tangila kabidi Tit 3: 10, 11).

•  Kupuwisha bua kuakula mu nkatshi muekelesia: “bualu bua bena bupidia ba bungi ne bena biakulakula ne bena mashimi badiku; mba munkatshi mua bena ditengula badi nunku; budibu nabu mbua kubuikidishibua mishiku yabu” (Tito 1: 10, 11; tangila kabidi 1Timote 1: 3, 4).

•  Dilomba dia kunvuisha ku bubi buenzale mukuabu muntu: “biakuenzela muan'enu bibi, uye biebe, umuleshe bubi buandi, wewe ne yeye nkayenu; bitabushaye dî diebe, wewe wakuvuisha muan'enu kabidi. Biapidiaye kunvua dî diebe, uye ne muntu umue anyi babidi, nunku mei onso neajalame kudi bamuonyi babidi anyi basatu. Biapidiaye kunvua mei abo, ambila bena ekelesia bualu ebu; biapidieye kunvua mei a bena ekelesia, ikale biandi ku mesu kuebe bu muntu wa bende anyi musangishi wa mulambu.

•  Kumusha muntu mu buobumue bua bena kilisto (kuteka muntu panshi): eu ke mushindu mutambe kuikala mukole wa ku manyoka onso, ne budi bualu budi bena ekelesia buonso benza mu kuangata kua dipangadika. Ekelesia udi ne bualu diambedi bua kudila muadi ne kumanya ne kena ne bualu bukuabu bua kuenza nansha, anu bua kupesha Nzambi nkayende bualu ebu. “Kadi mpidiu, ndi nufundila ne kanubuelakanyi ne muntu udi ne dina ne muan'enu wa mu kilisto bikaleye muena masandi, anyi muena lukuka lua bintu, anyi muena mpingu, anyi mupendanganyi, anyi mukuatshiki wa maluvu, anyi munyenyi wa bintu, kanudi mene ne muntu wa nunku…Umushayi muntu mubi munkatshi muenu” (1 Kolinto 5.: 11, 13).

Tshidi tshiunvuija tshisumbu (secte) ntshinyi?

Muaku eu udi muakudibue mu mishindu idi ne diunvuisha dishilashilangane. Mu matuku a tshibangidilu, muaku eu wakadi unvuisha « kalasa ka lungenye lumue » tshileshelu basadoke : bakadi bamba ne dibika dia bantu ku bafue kadienaku nansha ; anyi « tshisumbu » tshidi tshilonda dilongesha dia mubangi watshi.

Tshisumbu mu meshi aa, tshidi tshilua, diba didi dilongesa dikuabu difidibue (anyi padiku dishindika dia dilongesha dibi dia dipambuka), ne bua kubuela mu kalasa aka anyi tshisumbu etshi, bidi bikengela kuitabusha dilongesha anyi kuitabusha nfumu wa tshisumbu.

Bena Kuitabusha ba mu Kolinto bakadi mu njiu ei : pakadibu bakeba kudisunguila muntu wakadi ubasankisha bua kuikala bu mpasata munkatshi muabu, ne ku mulonda. « Bualu bua bakanmayisha bua bualu buennu ne…kutandanga kudi munkatshi muenu. Ndi ngamba ne, muntu ne muntu wa munkatshi muenu udi wamba ne meme, ndi wa Paulo ; meme ndi wa Apolo ; meme ndi wa Kefa ; meme ndi wa Kilisto » (1 Kolinto 1 : 11-13).

Lungenyi elu lua matapuluka, luakadi lulupuka mu meshi abu, luakadi mua kufikisha ku tshidibu babikila ne tshisumbu (bena kampanda). « bualu bua kumudilu, panuadisangisha mu ekelesia, ndi nguvua ne matapuluka adi munkatshi muenu ; ndi ngitabusha lumu elu tshitupa. Bua bunudi nabu mbua kutapuluka mu bisumbu buabadi bajalama bamueneshibue munkatshi muenu » (1 Kolinto 18, 19).

Mu tshibikidilu tshimpe, bisumbu bionso bishilashilangane bia bena kilitso bidi pa buloba ebi (misangu mikuabu bionso), bidi bibikidi bu « bisumbu bia bantu » - ne misangu yonso ne bikalele ne bualu bua kupetula (tangila Bienzedi : 5, 14 ; 28 : 22).

Mushindu kayi udi tshisumbu tshia bena kilisto tshilua kasumbu ka muntu anyi « kena matupuluka » mu dilongesha dia mu Mukanda wa Nzambi ? Tshidi tshilua nunku mu mishindu minene ibidi : Paditshi misangu mikuabu tshikeba bulongolodi kampanda, budi muntu ne bua kuikala mulamatshishibue bua yeyekusankishibua ne kuabanyangana buobumue ne « bitupa » bikuabu,

Anyi padibu batekela badi basue kuikala bena Kilisto mikeshi – mine mikeshi ei kayiyi isanganyibua mu Mukanda wa Nzambi – kakuyi bupuangane mu luendu anyi mu nsombelu, mu dilongesha dilelela ne mu bulunda – kadi mikeshi idi kayiyi ya mu Mukanda wa Nzambi (tshileshelu mukanda wa meyi mapunga, mikeshi mikuabu ya kujila biakudia bikuabu, nansha ku kusela).

Kuikala babikidibue mu dina kampanda ntshinyi? (dénomination).

Biwikala udi usanganyibua mu bulongolodi kampanda budi bubikidibua ku dina kampanda anyi budipesha tshibikidilu kampanda, umanye ne bena kilisto bakumpala kabakadi ne dina. Bakalua kubabikila ku dina dia « bena kilisto », anu bualu bua buonso bakadi babamanye ne bakadi balonda kilisto. Bakakudimuna mitshima yabo kudiye, ne bakadi mu mutshima wabu ne kipatshila kandi.

Mbua tshinyi kudipesha dina lelu, ne kuamba mushindu eu ne tudi balamate ku tshisumbu tshia bena kilisto tshia pa buatshi ?

Tuikale ne disanka anu bua kuikala bitupa bia mubidi wa Kilisto ! didipesha dionso dia dina kampanda (ne dilamataku), kudi kuvila kua buobumue bua mubidi wa Kilisto (Efeso. 4:4).

Mushindu kayi wa kudituala kumpala kua bena kilisto badi kabayi badisangisha netu?

Badi bana balume ne bana betu bakashi mu kilisto. Nansha bituikala katuyi mua kuenda nabu mu nshila umue wa ntendelelu (buena kuamba ne, mu kutshibula nabu popamue diampa ku mesa a Mukelenge), tudi babanange.

Mushindu kayi wa kubalesha dinanga edi ? Mu dikeba dia diakalenga diabu! Mu kubalombela Nzambi, mu kunanukila bu bana ba muntu umue bua kubakuatshisha, kubadiundisha ne ku bakolesha mu nsombelu wabo wa ditabusha.

Bua kushikisha: tshidi ne mushinga munene ntshinyi? Dimanya dilelela dia dilongesha anyi didifila kudi Mukelenge?

Kakuena mushindu wa kutapulula malu aa abidi bumue kubukuabu nansha. Tudi bualu ne bionso bibidi!

Dilongesha kadiyi ne didifila kudi Mukelenge, didi mua kufuanyikishibua ne squelette wa muntu kai ne misunyi. Kudifila kudi Mukelenge kakuyi ne dilongesha kudi mua kufuanyikishibua ne mubidi kauyi ne squelette (mifuba mituangasha ya mubidi) udi ne bua kumuimanyika kulu !

Nunku kabidi, bituikala basue kusankisha Mukelenge, tumanye meshi ne disua diende ku bualu bua ekelesia ne ku mushindu wa kudisangisha mu dina diandi. Tudi mua kudikonka, tudiku ne dijinga dia kudisangisha kudiye mu matuku aa a kunshikidilu wa bumanyishi bua buena kilisto anyi ? bua tuetu kuenza nunku, bakamana kutupesha Ngasa.

 

 

[1] Mu kakana aka, miaba mikuabu, tudi bakudimune muaku « Assemblée » mu mishindu ibidi : Ekelesia anyi Disangisha, kadi yonso idi ne diunvuija dimue.

[2] Tutangile ne muaku wa pa muanda anyi (verbe) « Nengibake » udi muakula mu diba ditshilualua

[3] Bu muakaladika Yehowa Nzambi Adama tulu bua kufuka Eva, tulu etu tua Adama tudi mundidimbi wa lufu lua Mukelenge Yesu Kilisto bua Ekelesia kulupuka.

[4] Abalahama udi tshinfuanyikishi tshia Nzambi Tatu ; Isaka (ku didifila diandi bu mulambu) udi tshinfuanyi tshia Mukelenge Yesu ; Muena mudimu wa Abalahama udi tshinfuanyi tshia Nyuma muimpe udi ukebela Muana wa Mukelenge wende Mukashi. Anu mu shap. udibu bafila Isaaka bu mulambu, ke mudibu bakula bua kuledibua kua Lebeka (Gen. 22 : 9, 10, 23).

[5] Kadi tudi bashala ne mifundu yabu mudimu wabu mene.

[6] Bubi bua mu nsombelu : mal moral

[7] Tangila diuvuija dia muaku eu, kuishi kua page wa 14